Van probleemmanagement naar duurzaam empowerment

Door Ruben Jongejan (GGZ Innovator en maatschappelijk werker)

Een groeiende vraag om hulp, en steeds minder budget… De praktijk binnen de Geestelijke GezondheidsZorg (GGZ) heeft veel weg van dweilen met de kraan open. Niet zo gek, want mensen zijn steeds minder toegerust om problemen het hoofd te bieden. Het is tijd voor een fundamentele omslag. Tijd voor het aanboren van Menskracht in de GGZ!

Het gaat niet goed met de GGZ in Nederland. Er worden miljarden euro’s uitgegeven aan de geestelijke gezondheidszorg zonder dat het veel lijkt te helpen. Sterker nog, de vraag om hulp groeit zo hard dat de ‘hulpverleningsindustrie’ de vraag onmogelijk bij kan houden. De oorzaak: een diepgeworteld cultureel probleem, zo concludeerden Frits Spangenberg en Martijn Lampert in hun ‘boek ‘De Grenzeloze Generatie’. De auteurs stellen dat onze maatschappij de afgelopen 25 jaar in toenemende mate is gaan kiezen voor kortetermijnpleziertjes en snelle pijnbestrijding. Een keuze die ten koste is gegaan van ons vermogen om zelf op duurzame basis welzijn en succes te realiseren, waardoor we steeds afhankelijker zijn geworden van professionele hulp. Professionele hulp die collectief gezien gekenmerkt wordt door een ad hoc aanpak, kortetermijnoplossingen en hulp van buitenaf.

Maar om werkelijk verschil te maken en het tij te keren, zou de GGZ mensen in staat moeten stellen om zichzelf te helpen. Structureel en op een fundamenteel niveau. Dat kan door hen bekrachtigende principes en inspirerende perspectieven aan te reiken. Mensen als Stephen R. Covey, Viktor E. Frankl, Anthony Robbins en anderen hebben op basis van praktijkervaring en wetenschappelijk onderzoek helder gemaakt wat er nodig is voor een gezond en succesvol leven. Daarbij gaat het om zaken als een pro-actieve opstelling, zelfsturing, intrinsieke motivatie en empowerment.

Deze principes zijn nu vertaald naar de praktijk van de GGZ.
Het mes snijdt daarbij aan twee kanten. Ten eerste helpt een aanpak die gebaseerd is op deze principes mensen om hun problemen zelf op te lossen, omdat die inzet op hun eigen kracht. Menskracht. De kracht die in potentie in iedereen aanwezig is en die steeds opnieuw ingezet kan worden bij nieuwe problemen. In plaats van over ‘brandjes blussen’ heb je het dan over duurzame oplossingen vanuit werkelijke innerlijke zelfstandigheid.
Ten tweede pakt deze aanpak de problemen van de sector aan, omdat de toestroom van mensen die hulp nodig hebben aanzienlijk vermindert, doordat mensen beter in staat zijn zichzelf te helpen, nu en in de toekomst.

Wilt u meer weten over de mogelijkheden om de GGZ structureel te verbeteren en meer te bereiken met minder middelen? Neem dan contact op met Ruben Jongejan, GGZ.Innovatie@gmail.com. Of neem contact op met FranklinCovey via info@franklincovey.nl

‘Je kunt heel veel bereiken als je er echt voor gaat’

Wat is jouw kracht?
“Mijn kracht ligt in mijn doorzettingsvermogen en mijn sterke gevoel voor rechtvaardigheid. Ik heb een ellendige jeugd gehad en ben dakloos geweest, maar ik bleef hopen op een betere toekomst en ik bleef heel veel boeken lezen. Ik wou de verandering zijn die wereld wou zien. Ik heb altijd geweten dat je heel veel kunt bereiken als je er daadwerkelijk voor gaat. Ik heb altijd al een grote passie voor taal en lezen gehad en daar wil ik later ook mijn beroep van maken. Ik wil een succesvolle persoon worden. Ik geloof heilig in je eigen kracht. Je kan een nare jeugd achter je laten, als je kracht hebt en geduld. Als je vooruit blijft kijken en blijft werken aan je toekomst. Vrouwen zijn over het algemeen hele sterke wezens. Sommigen leven in onmenselijke omstandigheden zoals in Afrika bijvoorbeeld. Maar ze gaan door, lopen kilometers lang om water te halen. Verzorgen hun kinderen met de laatste etensresten die ze hebben. Het zijn echte vechters. Voor die mensen heb ik veel respect. “

Hoe gebruik je die kracht?
“Ik gebruik mijn kracht als ik tegenslagen heb of als het allemaal even niet loopt. Je kracht is je leidraad in het leven. Je moet niet bij de pakken neer gaan zitten, maar doorgaan. In de toekomst wil ik me gaan inzetten tegen onrecht en vrijwilligerswerk gaan doen in Afrika, zodat ik kan bijdagen aan een positieve wereld.”

Wat levert dat jou op?
“Ik wil die glimlach van mensen zien die het zo zwaar hebben gehad en ze helpen om weer hoop in de toekomst te zien. Ik wil iets voor anderen betekenen en anderen zien groeien in wat ze doen. Ik heb een groot hart voor mensen, en ik ben sociaal. Ik hou er niet van als mensen in hokjes worden gestopt. Elk mens is uniek en heeft zijn eigen kwaliteiten, ongeacht religie, afkomst, ras, land etc.”

Wie heeft jou geïnspireerd om met je talenten aan de slag te gaan en te worden wie je bent?
“Ik heb een moeilijke jeugd gehad en dat gaf me veel kracht om te gaan vechten voor een beter leven. Ik heb nog een lange weg te gaan maar blijven vechten voor je idealen is heel belangrijk. Mijn levensmotto is: ”Be the world you want to see.”
Ook Barack Obama heeft mij geïnspireerd met zijn overwinningspeech in 2008.
Kippenvel gewoon! Door hem ben ik in mijn eigen kracht gaan geloven. Ik ben gaan geloven dat het niet uitmaakt of je nou moslim, atheïst, of jood bent. Iedereen is uniek en kan verandering brengen in zijn haar/leven. Toen hij president werd woonde ik nog in het huis voor jongeren. We keken met de hele groep naar die bijzondere avond. Vol trots en moed bedankte hij de mensen die op hem gesteund hadden. Dat moment vergeet ik nooit meer. Terwijl ik naar mijn kamer liep barstte ik in tranen uit. Eindelijk krijgen donkere mensen ook hun rechten. Ik voelde een diep verbondenheid met die sterke man. Toen ben ik gaan geloven dat ik ook als vrouw wat kon bereiken.”

* Miss Gardner is een pseudoniem

Antwoord: de beste ideeën en resultaten komen tot stand door samenwerking tussen mensen. Juist  zienswijzen en meningen van anderen maken dat je je eigen ideeën kunt toetsen en verbeteren. Met deze website wil ik iedereen in staat stellen een bijdrage te leveren aan het ontwikkelen van menskracht. Jouw eigen menskracht en die van anderen.

Jan

‘Kinderen zichzelf laten zijn’

Wat is je kracht?
‘Ik probeer een omgeving te scheppen waarin kinderen het gevoel
hebben dat ze gewoon mogen zijn wie ze zijn en ze van daaruit te
inspireren om het beste uit zichzelf halen. Dat vraagt om struc-
tuur en een veilige omgeving. Kinderen hebben duidelijke kaders
nodig waarbinnen ze kunnen opereren, maar binnen die kaders
hebben ze ook ruimte nodig om tot bloei te komen. Ze moeten
echt het gevoel hebben: “Binnen deze muren mag ik zijn wie ik
ben.” Als dat gevoel er eenmaal is, kun je van daaruit aan de slag
en zie je opmerkelijke resultaten. Zeker in groep 8, waar je kin-
deren mag begeleiden op hun reis naar de toekomst.’

Hoe zet je die kracht in?
‘Dat begint al ’s morgens bij de ingang van het lokaal als de kin-
deren binnenkomen. Ik sta altijd in de deuropening om iedereen
te verwelkomen. De een heeft een knipoog nodig, de ander een
geintje, de derde een schouderklopje. Waar het om gaat, is dat
je ze allemaal echt even ziet. Dan volgt het kringgesprek en het
samen zingen. Ook dat is bouwen aan geborgenheid: in de kring
mogen ze er zijn met alles wat hen bezighoudt. Ze weten dat er
mee wordt geleefd, wat hun verhaal ook is. En zo gaat het eigen-
lijk met alles: ik probeer in grote en kleine dingen heel conse-
quent dat veilige klimaat te scheppen waarin ze zichzelf kunnen
en mogen zijn. Dat betekent ook: ze meegeven dat het leven een
prachtig geschenk is. Natuurlijk werken we keihard, maar dat is
niet het enige wat telt! De vogels blijven vliegen, de zon komt
gewoon op, de wereld draait gewoon door, ook als jij een toets
misschien wat minder goed maakt. Die luchtigheid, dat gevoel
voor balans, probeer ik ze heel bewust mee te geven.’

Wat levert dat op?
‘De basisschool is heel belangrijk voor de vorming van kinderen.
Hier wordt het fundament gelegd van waaruit ze de wereld tege-
moet treden, en dat moet dus goed zijn. Het besef er te mogen
zijn zoals je bent, biedt kinderen een stevige uitvalsbasis voor de
rest van hun leven.
Wat mijzelf betreft: ik ervaar het omgaan met de kinderen als
een groot geschenk, iets wat mij een rijker mens maakt. De on-
bevangenheid waarmee zij in de wereld staan, hun enthousiasme
en spontaniteit, daar kunnen wij als volwassenen nog heel wat
van opsteken!’

Wie heeft jou geïnspireerd?
‘Allereerst mijn vader, die ook leerkracht was. Als ik hem om zag
gaan met zijn leerlingen, dacht ik altijd: “Dat wil ik ook!” Vanuit
duidelijke kaders ruimte bieden om jezelf te zijn. Mijn tweede
grote voorbeeld was juffrouw Mien, mijn oude kleuterjuf. Zij
schiep een klimaat waarin je je veilig voelde en tot bloei kwam.
Zij sprak bijvoorbeeld altijd in termen van “mogen”, niet van
“moeten”. “Nu mogen jullie allemaal je stoel opzoeken…” Dan
voelde je je uitgenodigd om onderdeel te worden van iets moois.
Dat probeer ik nu op mijn beurt ook te doen. En het leuke is:
inmiddels is juffrouw Mien mijn naaste collega!’

Naarmate werk complexer wordt, is het belang om mensen vanuit talent en passie hun werk te laten doen groter en groter. Vanuit de verschillen in de performance lijkt het onlogisch mensen niet op hun talenten aan te spreken.